Unia Europejska planuje swoje wydatki z dużym wyprzedzeniem. Dlatego co kilka lat powstaje wieloletni budżet UE, czyli plan finansowy, który określa, na co i ile pieniędzy Unia przeznaczy w danym okresie. Najnowsza propozycja obejmuje lata 2028–2034 i jest odpowiedzią na zmieniające się potrzeby Europy – takie jak bezpieczeństwo, zmiany klimatyczne, nowoczesne technologie czy wsparcie dla obywateli i regionów.
Komisja Europejska zaproponowała budżet o wartości 💶 blisko 2 bilionów euro – to średnio 1,26% unijnego dochodu narodowego brutto rocznie. Brzmi skomplikowanie? Spokojnie – poniżej wyjaśniamy, co to oznacza w praktyce.
Na co będą przeznaczone unijne środki?
💼 Silniejsza gospodarka i miejsca pracy
Duża część budżetu trafi na wspieranie firm, innowacji i nowoczesnych technologii. Powstanie nowy Europejski Fundusz Konkurencyjności (409 mld euro), który pomoże rozwijać zielone technologie, cyfryzację, medycynę czy przemysł obronny. Wsparcie dostaną też badania naukowe i innowacje w ramach programu Horyzont Europa.
🌱 Wsparcie dla rolników i obszarów wiejskich
Rolnictwo i rozwój wsi pozostają jednym z filarów budżetu UE. Utrzymane zostaną dopłaty dla rolników, wsparcie dla młodych gospodarstw, inwestycje w ochronę środowiska oraz uproszczone przepisy.
👩🏫 Inwestycje w ludzi
Nowy budżet będzie wspierać edukację, kompetencje i integrację społeczną. Wzmocniony zostanie program Erasmus+, a nowy program AgoraEU ma promować demokrację, równość i zaangażowanie społeczne. Cały program AgoraEU ma budżet ok. 8,58 mld €, co stanowi ok. 0,25 % całego budżetu UE 2028–2034. W ramach tego programu funkcjonować będą trzy osie:
- Kreatywna Europa / Kultura – około 1,8 mld €,
- MEDIA+ – około 3,2 mld €,
- CERV+ – około 3,59 mld €.
🛡️ Bezpieczeństwo i gotowość na kryzysy
Zaproponowano utworzenie specjalnego mechanizmu kryzysowego o wartości do 400 mld euro, który pomoże państwom UE reagować na poważne sytuacje zagrożenia, takie jak pandemie czy katastrofy naturalne. Więcej środków trafi też na ochronę granic i zarządzanie migracją.
🌍 Europa na arenie międzynarodowej
Budżet przewiduje 200 mld euro na wspieranie krajów partnerskich i kandydackich, w tym do 100 mld euro dla Ukrainy. Unia będzie mogła szybciej reagować na kryzysy międzynarodowe i wzmacniać swoją pozycję jako globalny gracz.
Skąd będą pochodziły pieniądze?
Oprócz składek państw członkowskich, Unia chce wprowadzić nowe źródła dochodu, np.:
- część wpływów z handlu emisjami CO2 (ETS),
- opłatę od niepobranych odpadów elektronicznych,
- minimalny podatek akcyzowy od wyrobów tytoniowych,
- składkę od dużych firm działających w UE.
Zgodnie z tym założeniem UE będzie miała bardziej niezależny i stabilny system finansowania.
Dlaczego ten budżet jest ważny?
Unia Europejska chce lepiej przygotować się na przyszłość: wspierać zieloną i cyfrową transformację, zapewnić bezpieczeństwo obywatelom i regionom oraz wzmacniać wspólne wartości, takie jak demokracja, praworządność i prawa człowieka.
Nowy budżet to także szansa dla lokalnych społeczności, organizacji, firm i instytucji, które będą mogły sięgnąć po środki na rozwój, innowacje i działania społeczne.
Co dalej?
Propozycja Komisji Europejskiej będzie teraz omawiana przez państwa członkowskie i Parlament Europejski. Do przyjęcia budżetu potrzebna jest jednomyślność. KE liczy na porozumienie w możliwie krótkim czasie – tak, aby Europa była gotowa na nowy okres finansowania od 1 stycznia 2028 roku.
Oprac. Iwona Janicka