W dniu 16 września 2026 r. przewodnicząca Komisji Europejskiej, Ursula von der Leyen, wygłosiła w Parlamencie Europejskim doroczne Orędzie o stanie Unii (SOTEU 2026). Tegoroczne przemówienie wyznacza ambitny kurs na przyszłość. Głównym przesłaniem stało się dążenie do budowy silniejszej, bardziej niezależnej i zjednoczonej Europy.
Dla nas, z perspektywy obywateli oraz organizacji pozarządowych, SOTEU to przede wszystkim odpowiedź na pytania, jak UE zamierza radzić sobie z wyzwaniami gospodarczymi, społecznymi i geopolitycznymi w nadchodzącym roku.
Podczas tegorocznego Orędzia o stanie Unii (SOTEU 2026) Ursula von der Leyen mocno zaakcentowała, że siła i odporność Europy leżą w oddolnym zaangażowaniu jej obywateli. Przewodnicząca Komisji Europejskiej zwróciła uwagę na konieczność tworzenia strategii, które obejmują „całe społeczeństwo – aż do szczebla lokalnego”, co jest kluczowe m.in. w walce ze zmianami klimatu. Z całą mocą stanęła również w obronie filaru praw społecznych, socjalnych, równości (w tym praw kobiet) oraz otwartej debaty opartej na niezależnych informacjach, widząc w nich najskuteczniejszą tarczę przed dezinformacją.
Priorytety Komisji Europejskiej na najbliższy rok (Letter of Intent 2026)
W swoim liście intencyjnym skierowanym do przewodniczącej PE Roberty Metsoli oraz sprawującego prezydencję w Radzie Taoiseacha Micheála Martina, Ursula von der Leyen zarysowała główne filary działań Komisji na 2027 rok. Priorytety te łączą transformację cyfrową i ekologiczną z dbałością o obywateli.
1. Konkurencyjność, inwestycje i rynek pracy
Jednym z głównych tematów orędzia była potrzeba zwiększenia europejskich inwestycji i budowania niezależności strategicznej (tzw. inicjatywa DiversifyEU oraz European Corporation on Critical Raw Materials). Komisja zapowiada pakiet uproszczeń dla transportu i bankowości oraz walkę z nieuzasadnionymi ograniczeniami terytorialnymi na jednolitym rynku.
Z perspektywy społecznej kluczowe jest jednak to, by rozwój nie pogłębiał nierówności. Inwestycje muszą przekładać się na stabilne i dobre miejsca pracy oraz wspierać politykę spójności we wszystkich regionach.
2. Spójność społeczna, mieszkalnictwo i koszty życia
Po raz pierwszy tak mocno w debacie europejskiej wybrzmiał problem rosnących kosztów utrzymania. Problemy te wpływają na budżety domowe i odbierają młodym ludziom szansę na usamodzielnienie się. W odpowiedzi na te wyzwania Komisja proponuje pakiet inicjatyw:
- Pakiet uproszczeń mieszkaniowych (Housing simplification package) – uznający dostępne mieszkalnictwo za fundament spójności społecznej.
- Europejski Ład Opiekuńczy (European Care Deal).
- Gwarancje Umiejętności (Skills Guarantees) – odpowiedź na szybki rozwój technologii i sztucznej inteligencji (AI), wspierająca edukację i adaptację pracowników do nowych warunków rynku pracy.
- Sojusze Uniwersytetów Europejskich 2.0 (European University Alliances 2.0).
3. Bezpieczeństwo i obronność w niespokojnych czasach
W obliczu zmieniającego się świata UE stawia na uniezależnienie się i ochronę swoich obywateli. Do głównych zapowiedzi należą:
- Nowa Europejska Strategia Bezpieczeństwa.
- Europejski instrument na rzecz potencjału strategicznego (European Instrument for Strategic Enablers).
- Zwiększenie bezpieczeństwa morskich instalacji energetycznych oraz wzmocnienie międzynarodowej wymiany danych w celu współpracy policyjnej (Prüm international).
4. Klimat, środowisko i odporne regiony
Zjawiska ekstremalne i zmiana klimatu wymagają natychmiastowych działań. Polityka środowiskowa UE w 2027 roku skupi się m.in. na:
- Europejskim Planie Zwalczania Fal Upałów (European Heatwave Plan).
- Sojuszu na rzecz ubezpieczeń klimatycznych (Climate Insurance Alliance).
- Europejskiej Inicjatywie Wodnej oraz przeglądzie norm emisji CO2 dla pojazdów ciężarowych.
Zarządzanie tymi zmianami na poziomie lokalnym oznacza konieczność sprawiedliwej transformacji, która chroni mieszkańców i zabezpiecza pracowników.
5. Demokracja, praworządność i wspólne wartości
Silna Europa to Europa demokratyczna. Wśród nadchodzących inicjatyw znajdą się m.in. zwołanie Kongresu Europy, wdrożenie Ramy Reagowania Kryzysowego (Emergency Response Framework) oraz rekomendacje Komisji dotyczące zakazu tzw. praktyk konwersyjnych.
Rola partnerstwa społecznego i podsumowanie
Aby te wielkie plany się powiodły, kluczowe jest stosowanie zasady partnerstwa. Unijna polityka nie może być realizowana w oderwaniu od obywateli. Transformacja gospodarcza, cyfrowa i środowiskowa uderza bezpośrednio w codzienność nas wszystkich. Dlatego tak wielką rolę w kształtowaniu nowej polityki spójności oraz podziale funduszy europejskich muszą odgrywać dziś organizacje społeczne, władze regionalne oraz partnerzy gospodarczy.
Pełny tekst Orędzia o stanie Unii Europejskiej 2026 oraz szczegółowy przegląd inicjatyw jest dostępny na oficjalnej stronie Komisji Europejskiej.
Źródła:
https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/pl/SPEECH_26_1868